Kontrplak suya dayanıklı mı sorusunun doğrudan yanıtı, plakada kullanılan tutkalın kimyasal yapısına ve üretim sınıfına bağlıdır. Standart bir kontrplak doğrudan suyla temas ettiğinde katmanlarına ayrışabilirken, suya ve kaynamaya dirençli tutkalla preslenmiş plakalar açık hava koşullarında dahi formunu korur. Sektörde en sık karşılaştığımız hata, her ahşap plakanın neme karşı aynı tepkiyi vereceğinin varsayılmasıdır.
Bir kontrplağın neme ve suya mukavemetini liflerin yönünden ziyade katmanlar arasındaki bağlayıcı belirler. İç mekan mobilya ve ambalaj üretiminde genellikle üre-formaldehit bazlı MR (Moisture Resistant) tutkallar kullanılır. Bu tutkalla üretilen plakalar kuru ortamlarda yüksek performans gösterir ancak doğrudan su temasında veya yüksek rutubette zamanla tutkal bağlarını kaybeder.
Su temasının ve nemin yüksek olduğu alanlarda fenol formaldehit esaslı WBP (Water and Boil Proof) tutkallar devreye girer. WBP tutkalla preslenen plakalar, sıcak su ve buhar testlerinde katman ayrışması göstermez. Arada kalan melamin tutkallar ise belirli süreli neme direnç gösterse de sürekli dış ortam şartları için tek başına yeterli gelmeyebilir.
Üretim standartları kontrplağın hangi ortamda çalışabileceğini net çizgilerle tanımlar. Avrupa standardı olan EN 314-2 normuna göre kontrplaklar yapışma kalitesine göre üç ana sınıfa ayrılır:
Laboratuvar ortamında uygulanan testlerde, dış ortam sınıfındaki numuneler 72 saat boyunca kaynar suda bekletildikten sonra çekme testine tabi tutulur. Katmanlar birbirinden ayrılmıyor ve ahşap liflerinden kopma gerçekleşiyorsa plaka suya dayanıklı kabul edilir.
Müşterilerimize sıkça açıkladığımız gibi, kontrplağın suya karşı davranışında ağaç türü lif yoğunluğu ve boyutsal kararlılık açısından rol oynar. Kavak gibi hafif ve lifli ağaçlar, doğru fenolik tutkalla preslendiğinde hafifliği ve esnekliğiyle öne çıkan dayanıklı bir yapı oluşturur. Huş veya egzotik türler ise daha sert lif dokusu sayesinde mekanik darbelerin yoğun olduğu ıslak zeminlerde tercih edilir.
Ağacın kendi doğal yapısı tek başına su geçirmezlik sağlamaz. En sert ağaç dahi standart iç mekan tutkalıyla birleştirilmişse, suyun etkisiyle katman açılması yaşanır. Bu nedenle seçim yaparken ağacın türünden önce bağlayıcı reçinenin niteliği incelenmelidir.
WBP tutkallı bir plaka seçilmiş olsa bile, levhanın en zayıf noktası kesim yapılan kenar yüzeyleridir. Ahşabın iletim kanalları kesit noktalarında açıkta kalır ve kılcal emilim yoluyla suyu gövdeye doğru çekebilir. Bu durum zamanla kenarlarda kalınlık şişmesine ve malzemenin geometrik dengesinin bozulmasına yol açar.
Saha tecrübemiz gösteriyor ki, kontrplak montajından önce kenarların akrilik boya, poliüretan mastik veya epoksi bazlı yalıtım malzemeleriyle kapatılması plakanın servis ömrünü iki katına çıkarır. Plakayı vidalamadan önce açılan vida deliklerine de silikon veya koruyucu kimyasal sürmek, suyun katman aralarına sızmasını engeller.
Projelerinizde plaka seçimi yaparken ürünün teknik föyünde yer alan EN 314-2 yapışma sınıfı değerini ve EN 636 kullanım sınıfı etiketini kontrol ederek ilerleyin.